Okutman kadrosundan Hangi Kadrolara Atama yapılabilir?

Okutman Kadrosundan Hangi Kadrolara Atama Yapılabilir?

Yükseköğretim kurumlarında akademik personel statüsünde görev yaparken kendi isteğiyle görevinden çekilen (istifa eden) veya sözleşme süresi sona ererek görevden ayrılan öğretim elemanlarının genel bütçeli kamu idarelerine, belediyelere ve bağlı kuruluşlara geçiş süreçleri, kamu personel rejiminde uygulamada en çok merak edilen ve tereddüt yaşanan konulardan biridir. Özellikle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda 2018 yılında yapılan kapsamlı mevzuat değişikliği ile “Okutman” unvanının mülga edilerek sistemden kaldırılması, geçmişte bu unvanda görev yapmış kişilerin belediyeler ve diğer kamu idarelerindeki memur kadrolarına açıktan atanıp atanamayacağı hususunda ciddi hukuki tartışmalar oluşturmuştur.

Okutman kadrosunda belirli bir süre (örneğin 2 yıl 8 ay) görev yaptıktan sonra kendi isteğiyle görevinden ayrılan bir kişi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 92. maddesi kapsamında belediyelerde münhal bulunan kadrolara açıktan atanabilir mi? Eğer bu atama mümkün ise, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği mevzuatı açısından ilgili personel hangi kadro unvanlarına sınavsız genel hükümlere göre atanabilir?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 03/06/2026 tarihli ve E-53773008-622.02-15771086 sayılı resmi görüş yazısı, Bakanlık Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı (Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü) mütalaaları doğrultusunda konuyu tüm hukuki boyutlarıyla ve uygulama esaslarıyla açıklığa kavuşturmuştur. Bu makalemizde, okutman kadrosundan belediye ve kamu kadrolarına atama şartlarını, sınavsız atanabilecek kadro unvanlarını ve idarenin takdir yetkisini adım adım inceliyoruz.

1. Hukuki Çerçeve: 657 Sayılı Kanun’un 92. Maddesi Uyarınca Açıktan Atama

Devlet memuriyetine tabi kurumlar dışındaki diğer personel kanunlarına (örneğin 2547 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’na) tabi olarak görev yaptıktan sonra kendi istekleriyle görevlerinden ayrılanların 657 sayılı Kanuna tabi memuriyet kadrolarına atanması, 657 sayılı Kanun’un 92. maddesinin ikinci fıkrası ile yasal güvenceye bağlanmıştır.

657 sayılı Kanun’un “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92. maddesinde şu net hüküm yer almaktadır:

“657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler.”

Anılan madde hükmü uyarınca, üniversitelerde akademik personel olarak görev yapmakta iken kendi isteği ile istifa etmiş veya görevinden ayrılmış bir okutmanın;
1. İlgili kamu idaresinde (örneğin belediyede) sınıfına uygun boş (münhal) bir kadronun bulunması,
2. Atanacağı kadronun ve hizmet sınıfının gerektirdiği genel ve özel nitelikleri (öğrenim durumu, sertifika, belge vb.) taşıması,
şartıyla 657 sayılı Kanun’a tabi memur kadrolarına açıktan atanması mevzuat açısından tamamen mümkündür.

2. Okutmanlık Unvanının Mevzuattaki Durumu ve Görevde Yükselme Esasları

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 32. maddesinde düzenlenen “Okutmanlar” başlıklı madde, 06/03/2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7100 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu yasal düzenlemeyle birlikte yükseköğretim kurumlarında yeni okutman kadrosu ihdası ve alımı sonlandırılmış, mevcut okutmanlar ise öğretim görevlisi kadrolarına dönüştürülmüştür.

Peki, geçmişte okutman unvanını ihraz etmiş (kazanmış) kişilerin 657 sayılı Kanuna tabi görevlere atanmasında hiyerarşik olarak hangi unvan esas alınacaktır?

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in ek 1. maddesinde şu genel kurala yer verilmiştir:

“Diğer personel kanunlarına tabi olanların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlere atanmalarında ihraz ettikleri unvanlar, aynı unvanın olmaması halinde öğrenim durumu ve ihraz ettiği unvanla birlikte atanacağı unvan ve Devlet Personel Başkanlığının (Cumhurbaşkanlığı) olumlu görüşü dikkate alınır…”

Bu doğrultuda, belediye teşkilat yapısında tam karşılığı bulunmayan okutmanlık unvanı için personelin öğrenim durumu, ihraz ettiği unvan seviyesi ve mevzuattaki idari hizmetler grubu hiyerarşisi göz önünde bulundurularak atama yapılacak kadro unvanları belirlenmektedir.

3. Okutman Kadrosundan Hangi Kadrolara Sınavsız Atama Yapılabilir?

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5. maddesinin (d) bendinde “İdari Hizmetler Grubu” kadroları tek tek sayılmıştır.

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü’nün 18/05/2026 tarihli ve E-74073113-045.02-382768 sayılı görüş yazısında ve Bakanlık mütalaasında belirtildiği üzere; daha önce okutman unvanını ihraz etmiş ve kendi isteğiyle görevinden ayrılmış kişilerin, mevzuatla aranan hizmet süresi, öğrenim, belge ve sertifika gibi şartları sağlamaları kaydıyla sınavsız olarak genel hükümlere göre atanabileceği kadrolar şunlardır:

Sınavsız Atanabilecek İdari Hizmetler Grubu Kadroları:
– Memur
– Bilgisayar İşletmeni
– Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (VHKİ)
– Veznedar
– Ambar Memuru / Ayniyat Memuru
– Evlendirme Memuru
– Belediye Trafik Memuru
– Bilet Satış Memuru / Gişe Memuru
– Mutemet / Tahsildar
– Sayaç Memuru / Şoför
– Gemi Adamı / Koruma ve Güvenlik Görevlisi

Görüleceği üzere, okutman unvanlı personel kariyer ve unvan hiyerarşisi itibarıyla Görevde Yükselme Yönetmeliği’nin idari hizmetler grubunda yer alan memur ve eşiti kadro unvanlarına görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına girmeksizin genel hükümlere göre atanabilmektedir. Ancak şeflik, müdürlük veya unvan değişikliğine tabi teknik/sağlık kadrolarına doğrudan sınavsız atama yapılması mümkün değildir.

4. İdarenin Takdir Hakkı ve Açıktan Atama Usulü

Bakanlık görüş yazısında ve Cumhurbaşkanlığı mütalaasında altı çizilen en kritik hususlardan biri de atanma sürecinde idareye tanınan takdir yetkisidir.

Gerek 657 sayılı Kanun’un 92. maddesi kapsamındaki açıktan atama işleminin gerçekleştirilmesi gerekse bu atamanın hangi kadro unvanına yapılacağı hususu kamu idarelerine yasal bir zorunluluk yüklememektedir. Bakanlık Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü görüşleri doğrultusında:

1. Açıktan Atama Takdiri: Şartları taşıyan eski bir okutmanın belediyede boş bulunan bir kadroya açıktan atanıp atanmaması tamamen ilgili idarenin (Belediye Başkanlığı) takdirindedir. Personelin “şartları taşıyorum, beni atamak zorundasınız” şeklinde bir zorlayıcı hukuki talebi bulunamaz.
2. Kariyer ve Liyakat İlkesi: Atama işlemi gerçekleştirilirken idarenin hizmet gereklerini, personel planlamasını, kamu yararını, liyakat ve kariyer ilkelerini göz önünde bulundurması esastır.
3. Norm Kadro Uyumu: Atama yapılacak kadronun Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik eki cetvellerde öngörülen boş ve ihdas edilmiş kadrolardan olması zorunludur.

Yükseköğretim kurumlarında Okutman kadrosunda görev yaptıktan sonra kendi isteğiyle görevinden ayrılan personelin belediyelerde veya diğer kamu idarelerinde göreve başlaması mevzuat açısından tamamen hukuka uygundur.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi görüşü doğrultusunda özetlemek gerekirse:
1. Okutmanlıktan ayrılanlar, 657 sayılı Kanun’un 92. maddesi kapsamında boş kadro bulunması ve gerekli şartları taşımaları kaydıyla açıktan atanabilirler.
2. Görevde Yükselme Yönetmeliği hükümleri uyarınca bu kişiler; Memur, VHKİ, Bilgisayar İşletmeni, Veznedar, Evlendirme Memuru gibi İdari Hizmetler Grubu kadrolarına sınavsız genel hükümlere göre atanabilirler.
3. Şeflik, müdürlük veya unvan değişikliğine tabi mesleki kadrolara sınavsız doğrudan atama yapılması mümkün değildir.
4. Atama yapıp yapmama ve kadro unvanını belirleme yetkisi kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde tamamen ilgili belediyenin takdirindedir.